Ngaihsun Khial Mahmah Hang Ei Guai!
Thanks for returning to Vaphual.net, have you subscribed to the latest Zomi news & articles?. Become a registered member and start writing on Vaphual.net. Let the World hear YOUR thoughts! Thanks for visiting!
Khatvei katuahkhak khat, 1988 Kawlgam buai mahmah laitak, Tedim khuapi ah, Tedim gam khangno thukikuppi omding ci-in ong kisam aa kapai leh, lamkaal ah khangno honkhat tawh kituak in,”No khangno kikhoppi paisawm lomaw?” kavacih khaak dihdih leh, “Ko Leitung buai in buai man het kei ung in, Kha lam mah na thupi sak zaw phot nung ei” ong cihsan uh hi.
Khatvei mah, mun khat Zomite kikaihkhopna khat ah, makailam pan thugen ding ong sam uh aa, “Biakna thubel ong gendah inla, minam thu leh gamthu ong gen in” ong ci uhhi.
Khatvei leuleu, minam kikhopna khat ah Biakna Siate, kipatna thungen ding leh thu konghong ding kiseh sa, vaaksan ziau in kihel nuamlo hi.
Khatvei “Zomi Innkuan (Singapore) akicih na sung ah Christian cih guanbeh le uhteh kilawm pahding” ong kici ngei aa
Khatvei, “Kipawlna min ding akiphuah sawm ciang ‘Khristian’ cih kammal akihel kei ding leh kei bel ong kihel zo keining” ong ci zong om ngeihi.
Khatvei, “Zomi Namni leh, minam vai kikupna ah Pasian thu umhang ihkici tateu zongin Thunget tawh ih patden kei zong kisam sa kholkeng” ong cizong om aa, khatveivei ciang, “Thunget tawh kipatloh bel daupai vai sakeng” aci zong om taleuleu hi.
Abeisa 2009 November kha sungin Dr Muan Thangte nupa Malaysia aa ih mipihte kiang vahawh uh aa, Kumsim aa Biakna Cialpi (adiakdiak Chinese Newyear sung), Malaysia’-sum tul 30, tul 40 aa abawlzawh leh naupangte sang kah mello honkhat a omlam amuh uhteh, “Hih tul 30, 40 beiliang aa Cialpi bawl sang hizah sum tawh hih naupangte sangkah nading vaihawmsak huai zaw loding hiam?” va cikha uh hihtuakhi. Asangthei om ding in ka um aa, asang thei mahmahlo, ze-etna lianpi, satan aci lianding honkhat mah omlua mahmah ding katheihi.
Hih ziazua teng ihkaihkhop takteh, bangtaktak aman hiding hiam ihcihtha ong suahhun omthei zelzel aa ihngaihsut mahmah ding thu omding in ka umhi.
Zomite ngaihsun, pomzia ah, cii le sa atuam, Kha atuam aa akhen dan ihihi. Cii leh sa ahihleh Leitung Vai, aniin, Kha ahihleh Biakna vai, asiang aci pawl ihihi.
Sum ihdon ciangbek inzong, leitung vaiding hileh kingahzo mahmah lo aa, Biakna vai ahihleh neekding siitlo liangin kihanciam hipahhi.
Tuateng mah metdawhna in kinei pah in, nupi vaakthap, thusuaknei tampah hi. Biakna paulam in ‘Thusuakhi’ cileh sum kipia himawkhi. Ka tate neek leh dawnding, sang kah nading cileh kipia loding thei uh ahihman in Thusuak, Biakna paulam atam hipahhi. Leitung sangkahte sanggam unau petmah simloh kihuh cih omngeilo aa, Lst sangnaupangte ahihleh mun nih mun thum pan ngah thuah liang uhhi.
Ataktak in Zomi te in khen loh ding cii le sa (leitung) leh Kha (Biakna) akhenkha ihihi. Zomite bek hilo in leitungbup in cii le sa atuam, Kha atuam kikhen kha in kum tampi kikalsuan khin hi. Biakna makaipi te mahmah inzong akhen uh ahihlam Pawlpi tangthute ah kimu theihi.
Topa Zeisu Leitung ong paizawh aa kipan Leitungbup Catholic Pawlpi khat aa ihom sung, Nisuahna lam Pawlpi, Greek Pawlpi zong akici Orthodox Pawlpi ong pian Kum 1054 dong hih sandan tawh kikalsuan hi ci-in Lst siamte’n gen uhhi. Nitumna lam Pawlpi akici Roman Catholic Pawlpi in hih sandan mahtawh kalsuan suakin, kum zalom 16 Protestant te ong paikhiat uhhang hih cii leh sa ahi Leitung cih leh Kha (Pawlpi) atuam cih sandan mah in kikal suan suakhi ci uhhi.
Ataktak in, sangsiam hilehang avek in Pasian bawlsa hi-in, Kha atuam, Cii le sa atuam ahihkei leh Biakna atuam, leitung vai atuam, aniin, asiang cih bang omtheilo hi. ApiangsakPa akibang hi aa, akibang aa apiansak ahihi.
Hihbang aa ihkhen ciang, Thu-um mite dinmun in Piansakna a umlo te dinmun aa tung hi-in, upkhialhna san khialna hi ngelngel ding in ka umhi. Gtn. in Kawlgam hihciang zawzen ihtun na ahang in Piansakna ih uploh man hi aa, Piansakna umlo, leitung vantung na khempeuh ama thu aa ongpiang ihcihkhit nungsang, itna, vei na, omnawllo in huaihamna, angsung theihna, duhhopna bek omta hi. Cii le sa leh Kha akhente zong hibangmah hipah hihang.
Cii le sa (Leitung) atuam, a niin, Kha (Pawlpi, Biakna) atuam asiang ci aa ihsan ciang, Kha(Biakna, Pawlpi) lambek ah ihneih ihlam, ih lungsim, ihthatang, ihngaihsutna pia bup in, ci le sa(leitung) ah bangmah hanciam nuamlo, itlo, piakhia nuamlo ihihman in hih leitung akisia ahihi.
Kha bek thupi sak ihihman in sangkah nading neilo ih tate sang ding avaihawm nuamlo ihihi. Kha ading asum omthei napi, sangkah nading a omlo ong suakhi. Tua hangin Kha lam thahat mahmah in leitung ihkiim ihpaam tha zawng mahmah hi. Anihtuak in Pasian piansak, akhenkhial bek ihihman in khe langkhat azaw khebaaipa tawh akibang ihihi. Pasian piansaksa aci damlo sak ihsuakhi.
Tua ahihman in, ZNC, NLD, ZRA ahihleh leitung vai (aniin) kihello ding, Tuiphum, AG, EBC ahihleh Pawlpi vai (a siang) hanciam mahmah ding LZI, Zomi Association, ZAM.. ciihte ahihleh leitung vai, aniin, Christian Fellowship ahihleh Biakna vai, asiang tua hangin ZIS in leitungvai, aniin ahihna sung pan Biakna vaai, asiang nasep kisem ahihman in, “Nasep ding mah uh ahihiam?” cih dotna nangawn a om ngei ahihi.
Tua ahihman in, Biakna Siate leitung vai ah ong kihel dah zaw un acikha hizen hihang.
Tua ahihman in, ih tano te sangkah nading teng Cialpi bawlna aa azang mang kha ihihi.
Tua ahihman in, ko bel leitung vai ah ong buai man dahnung ong ci uh hizenhi.
Tua ahihman in, Bialkna thu ong gendah inla, leitung thubek ong genin ong kicikha hizenhi.
Tua ahihman in, Thukong honna leh kipat nading thungending Sia te vaak mang uh aa, Zomi namni thunget tawh pat kulkei acikha ihihi.
Tua ahihman in ih kipawlna ah Christian ong hel hamtang le uhteh ahizongin, Christian akihel keiding leh ong kihel dah ning cih ahihzong in agenkha ihihi.
Tuhun laitak mahmah inzong, Cope Topa ong paibel Biakna vai, Tuiphum Pawlpi ading ong pai hilel in, Leitung Kipawlna tuamtuam tetawh kisaina om kei aci kha bang omtuak lai hang aa, ong paite ong paikhin, si khin, alutang uh Zogam ah ong phum khin gegu ateel nailo hilai zen hihang.
Tu in ahihleh Zomite’n atuamtuak in ihkhen hang, leitung BIakna makaipi Pope aa kipan, Biakna khempeuh Tapidaw lo nangawn in Biakna atuam, Leitung atuam ci nawnlo uh aa, Leitung makai teng in zong sepkhop ding ong hanciam ta uhhi. No nasep, ko nasep om nawnlo hi.
Kum 2000 phial leitungmi atamzaw akipaikhial ahihi. Atom in cilehang, Pope Benedict atuam, Obama atuam hilo in, Pasian bawl mihing tuak, leitung azang khawm tuak ahi uhhi. Zomi te’n zong ihsan theihding ong thupi mahmah dinghi. Tua ahihman in hih leitung leh asung apua aa omkhempeuh, puah, zun, kepcing na in Pasian Piansak nate a it, akeem, apuah, acing, a PiangsakPa athei ihihna ahihi.
Piangsakna umlo tebang in gamta kampau, ngaihsun kha nawnlo ding hihang. Leitung atuam, Biakna atuam hizenzen lohi.
Zomi namvai atuam, Biakna vai atuam hinawnlo in, avekpi in Zomi suanleh khaak te khualna hikhin siang zo hi.
By Hang Khan Lian, Singapore