Khristian Innkuan

Thanks for returning to Vaphual.net, have you subscribed to the latest Zomi news & articles?. Become a registered member and start writing on Vaphual.net. Let the World hear YOUR thoughts! Thanks for visiting!

KHRISTIAN INNKUAN Efesa 6:1-4

By Daniel Mangpu, Contributor, Vaphual.net – Zomi News & Online Magazine


Tapidaw innkuan icih pen veeng lepaam te etteh taak, itna tawh anungta theimi, mi’mawhna aciamteh lomi, Ta te’n Nu le Pa’ thu manga Nu le Pa te’n tate pasian deihna tawh kituak a ihilh theih ding kisam hi.

Ciimnuai khua gei a khuaneu mualtung Khaukul khua panin Zo Thang hong khangkhia hi. Aneu akipan Bawng cing naupang mahin hong khangto in saang hong kah toto hi. A Nu le a Pa Pasian thu-um ahih manin Khristian Innkuan sungpan hong khangto hi. Akhua pan Zolai tan 4 a on khitciang Ciimnuai ah saang hong kahto hi.

….. Nite mualah hongtum diaidiai ta in, Vaan a leeng Vasate, ganhing tuamtuam tezong a kopkop in agiah nading munciat uh hongzuan ngeingai ta hi. Vakhu te hong thuumin, Talawk te hongtau ngeingai in Zogam mualkuam sungteng hong lungleen huai mahmah hi.

Zo Thangte innkuan pen anei lua khollo pawl ahi hi… ahih hang apuansilh niikten te siangtho sak mahmah in, akikeek nate zong khui sitset hi. Aneu a kipan a Nu leh a Pa in … ‘I neih bangbang tawh lungkim thei ding’ ci a apattah  tohtoh ahih mahbangin… alungsim siangtho mahmahin, mite’ nuntakna eng tuan peuhmah lo-in a unau 3 un aneih bangbang tawh a lungkim thei te ahi hi. A U Mungpu pen aneu a kipan innkuan sung haksatna tawh tan 8 caingbek kahin, a Nu  te’ nasep ahuh to khat ahi hi. Pasian leh agam a minam a it mahmah innkuan  ahi uhi. A unau un aneu akipan Khristian innkuan sungah khangto ahih manin kitot kiseelna ki ennna cihte kiza ngei lo hi. A zakdah huai kamte zong kipau ngei lo in veengle paam adingin etteh huaite hongsuak uhi.  Pasian thu Lai Siangtho tawh nungta ahih manin Zindo ii thupiitna leengla do ii thupiitna te hong tel mahmah uh a Zindo Leengla zong siamin mite’n a mau inn nuamsa thei mahmah in leengla hau uhi.(1 Tim 3:2; Titus 1:8)

Zo Thang zong Ciimnuai khua ah vanzuak apai ciang Maanneu ading Haai, Thei te alimci tata vapuak den hi. Amau zong neikhollo napi Maanneu in sum apiak tantan ciang sangnuamlo se hi.

Meiite Thuamvuum lampan hongkai diaidiai in guahmalte hongtak seuhseuh ta hi… saanghon kik hunding hong tung ding hita hi. Zo Thang zong a sang kahkik nading niik leh puante hong kaikhawm ta in, laibu kisam dingte hong vaihawm ta hi. Tan 10 kah tading ahih manin akumte uhzong hongtam to semsem hi. June ni 1 ni Ciimnuai khuapi ah sangkah ding hongpai to ta hi. Zo Thang Nu le Pa te zong Laitan sanglua ahih loh uhhang a tate thu hilh thei-in, ‘gamtat hoih gamtat pha gamta ding, Zi Khawng nadeih uhleh, lawmnu khawng nadeih uh leh … nole-no a kivaakzawh ding kisam, gamle nam it ding’ cih neng a kipan a pattah den ahi hi. Mate 12:33 sunga singkung agah in kithei acih mahbangin amau innkuan pen Khristian Innkuan ahihna uh agamtat uhtawh alakkhia thei innkuante ahi hi.

Tua mah bangin Zo Thang zong aneu akipan hahkat to in, Sang pan inn aciah ciang lampi tai(Miles) 3 sung bangah alai lotngah dingteng lotngah pah hi. Inn atunciang a Nute nasep  huhin,  nitaak kikhop tezong apelh ngeilo ahi hi. Aneu tunga kipan Pasian lamah zong hatin gamle nam a dingzong akum tawh kituak lo liangin avei mahmah khat ahi hi. Saang akah ciangzong Saang sungah alawmte ciak ngeingai taleh Zo Thang bel hahkat takleh Topa muanna tawh tan 10 hongsim ta hi. Zo Thang leh Maanneu Tan 10(B) inndei sungah hong tukhawm kha uhi. A kimuhna te uhzong hongtam semsem in, hongki maingap theita uhi. Zo Thang zong alawmte suunsang tuahkaalin Ngeisok pakkhuan lamah hong tu hithiat zelin Zogam bangci leeng khangto ding cih khawng a kumtawh kituaklo phialin thu hong ngaihsun theizel hi.  Maaneu zong suunsang hong paibaih zeelin Zo Thang aneih bangbang hawmden hi.

Ni te Khate hong pai toto in… sangkah kumte zong hongtam semsem ta hi. Zo Thang zong hong tangval ta in lawmle gual hongnei thei ta hi. Mi lakah a omciang kiniam khiat in, kamtam zuazua lo-in omhithiat ahih manin alawm ten Zo Thang it thei mahmah uhi. A sangkahpih Maanneu acih khat inbel Zo Thang omdaan, ahih hithiat daante hoihsa in a na paakta gieugiau nahi hi. Zo Thang hong hopih zeelin, aneih bangbang PK tangnih aneih ciang tang khat cihbang pia tang tangin , Zo Thang a it bawl den ahi hi. Maanneu te Ciimnuai khuapi ah tengin neih leh lam ahau lualo neektawm dinglah apatau lua khollo pawl ahi hi.

Maanneu leh Zo Thang  zong a suahkum uh kikhai hetlo ahih hang Maanneu akha a u zaw deuh ahihman a… U Maanneu aci tangntang ahi hi. U cih huaite u ci, a, Pano, Gang, Ni cihhuai te akilawm banga asam tangtang ahi hi.

Zo Thang zong Maanneu pen nidang a akithuah ngeina hong bangnawnlo in hong ki lamdang ta hi. A lungsim sungah hongit gieugiau ta hi. Aneu tu’ng pan a, a om hithiat Zo Thang pen a pumpite hong khangto in aneu lai a tan sagih kahlai a, a aw tekhawng hong un(bass) in, atun khawng hongkhang, amul tekhawng hongpo laitak bangmah phawk khollo napi’n Itna pen koipan hongpai cih hong tel zo nawnlo hi.

Guah zu ding hileh Huih khawng nung photin, Meii khawng kaai phot hi. Ahih hang Itna pen  idiik huihte pana hongpai maw, ahih keileh Cingkhup leh Gambawm ii hongpat maw, Adam leh Ave pana hongpai maw ci-in hong ngaihsun sun hi. Ahih keileh Pituitary gland hanghiam? Ci-in hong ngaih sunsun hi. Tua Pituitary gland cihpen I lungtang sung I thuaknuai ah omin Besan tangcia khawng bek apha hi a, gram lang (½g) bek gik hi. Ahih hang tua zah a  aneuno nakhatin I pumtung nate a ut bangin heithei hi.I tunte akisap leh khangsak, I thate akisap leh golsak, I multe akisap leh posak/sausak, I awte a hun atun ciangin un(bass) sak in numei leh pasal ki lunggulh theihna apiangsak zong tua Pituitary gland mah ahi hi.

Nikhat Zo Thang zong sangmai ah tu hithiat in… a upmawh hetloh laitak… asang kahpih Muannu in hongho pihin….

E… Thang cimtuak si cia…. Ci dihdih… I maw nalawmnu Mannneu peen a nu teen gamdang Japan a pai te tawh deihsak civeh e… nang nathei hia…” ci-in honggen hi. A upmawh hetloh thukhat zakha ahih manin acih nading hongtheipak hetlo hi. A lungsim hongbuai mahmah in..‘Aw mi-in a kingai takpi a hongmuta hitah a maw…U Maan I nih a akingai takpi ihi maw leh, mite’n akingai a hongmu ta..’ ci-in a hong ngaihsun sun hi. Maanneu Japan a paite khattawh kideihsak cih atheih ciang nasa mahmah hi. Ama ngaihsutna ah khualam khuaneu a omkhatin, khuapi sunga nungaak khat… khuaneu ah va ciahpih ding cihzong a ngaihsun zolo ahi hi. Maanneu kiangah bangmah dong tuanlo in a omngei bangmah in om hithiat lel hi. Ahihhang amau tegeel kampau leh gamtat te-in akingai ahihlam uh honglak semsem hi.

Hunte hongpai toto in, akiho daan a kikholhdan te uh hongtam to semsem ta hi. Laihuan neu te hong kipan ta in laisim in hong buai ngeingai uhi. Anih un a kumte uh hongcing to semsem in, akiho ngeina daante uhsang khauhpai toto zawta uhi. Midang te in amau te geel pen aneih bangbang uh kihawm ahih manin alawm ten Cing Khup leh Gam Bawm a cih liang uh ahi hi.

Mu Vanlai te hong ham diaidiai in Tuuk hunte hongbei ta in Khuado te hongtung ta hi. Zogam mun tuamtuamte-ah khuangtum’ te kizaza ta in hong gamlum mahmah ta hi. Ciimnuai leh Khaukul khuate ahzong khuamual te ah Khuaila in Laamgui in akua mapeuh in nopsa mahmahin Lokhawh kumkhat manna pawi hongbawl ngeingai uhi. Khangno tezong Khuado Hall ah Stage Show bawlin Zogam itna late mah hongsa in Akua mapeuhin agam alei it semsem uhi. Khangno kipawl khawm a Khuado bawlna ah Dr.Zo Khai in thu hong hilhin ……….. Gtn; Zo laimal 26 om ai ve, tualai malte ahuntawh kizui a ahoih theithei a Computer khawngtawh kibawl thei ta hinapi’n, abul ahi ABC laimal a omloh a ahih theihloh lam natel dinguh kisam hi. Tua mah bangin set lam, mawtaw, vaanleeng akibawlna daante sinkhin hilo naivua le mate….. set khat hong piankhiatna peen apei(wheel), set ha (pinion) cihte hilel lo ahia…. Tuhun ah Vaanleeng Computer te genloh agamla mahmah Khapi tung paina nangawn kibawl theita ai ve…. Tua Khapi tung paina nangawn nidang a akizang apei, set ha cihte omlo in hitheilo cih natel theih ding uh deih ing…. I gennopna ah nakhat pepeuh isep ciangin Vanleeng bawlna ah akipatna setha, apei cihte, Computer bawlna ah akipatna ahi ABC cihte akipaih theih lohna natel dinguh kisam hi. Tua mah bangin tuhun ciang kikhangto mahmah Zomite gamdang mun tuamtuam zong kitung hita se mahleh I tuntunna I omom na te-ah nidang a I Zo Ngeina te it a, kepsiam a I Minam I it tawntung ding …… ingeinai  beisak, paihtheih, mangngilh theih hilo a, na tu nata te zong nahilh tohtoh dinguh kisam hi…. cih konggen nuam hi.” hun hongman ta in Zo Thang akhua lam uh vazuan ta hi. A zingciang Khuado Sangoi te Maanneu hongpuakto hi. Nithum bang hita in uih pian taleh Maanneu in limas mahmah hi.

Asawt lo-in khua hong dam mahmah ta-in,  laihuanpi te hong kipan ta hi.  Atawpni laihuan zawhciang Zo Thang akhua ciahsuk dinga hong kithawi leh Maanneu in khuanawl mualvum ciang hongkha hi. Anih un khuanawl lam hong manawhin apau mel omlo uhi. Khuanawl hong tun dektak ciang… Zo Thang apau dingdang theilo a apau leh….

“ U Maan tua leh… nang na Nu ten gamdang a omte tawh hong deihsak ci hilo ahia..”

“I Nu teenbel deihsak hongnei mah lodia… I Zo ngeina hi veen… Nangzong na Nu ten na Pu te’ tanu khawng hong diehsak om lodia… Nu le Pa te’n ei atate ading hong lungkham hiven…”

ci-in hongdawngkik hi. Maanneu I dawnna telpak lo-in Zo Thang hong lungngai teta hi. A hopih kik nading theilo in,

“tualeh U Maanneu nang tualeh sangkhak leng koi ah paiding” hongci pongmawk hi. Itna ngaihna agennop hang hithei salo hi. Vakhu kop singdawna tuangkhawm bangin khuanawl mualvum ah Zo Thang leh Maanneu zong khentheilo maimit tawh hong kisuanta in…. muikhua te hongzing ding  hita hi. Galmual Leennupa lampan meii te hongzam diadiai in, Kawlzang lampan nitum nuamin hong san sesa in

hong lunglen huai mahmah hi. Khat inlah vaipai ningei cingamlo, khatin lah vaciah ningei cingamlo in, khentheilo maimit hong kisuan ta uhi. Asawt lo-in thualguah hongzu in hong nemsim pian ta hi. Zo Thang in lukhu(guahdal) hongzal khia in, Maanneu tungah guahmal hong tukkhak loh nading hong dalin hong lunghimawh hi. Maanneu inzong….

“…Thang naci naleh bangcih ding ihia… keimah kalungkham lelding ai maw…”cikawm in Zo Thang lamah lukhu hongkai phei hi. Zo Thang inzong…

“Nang eleh naci naleh keisang a lungkhamzaw ding  kua om in teh ci nahia…”

hongci kik leuleu in, kilungkhamna te hongpauin innkuan khat a omkhawmsa  tawh hong kibang hi. Ki-itna kam te apau loh uhhang akilaitang natna te-in a ki-itna uh hong laklak hi. Adenciang Maanneu in lukhu Zo Thang lamah asawn phei kik leh…Zo Thang in….

“U Maanneu tualeh tu’n lukhu(umbrella ) khat nuai-ah inih a cing zolo a guahthuak veve cileeng… Mailam ah lukhu inih a icin zawh nang I vaihawm kulding aive maw, hong khakik ning ei…’

“hongkha dah aw, nangzong naciah nading agamla pi hilo maw…”

acih hang Zo Thang in a inn dong va kha kik veve hi. Khuate hongmui diaidiai in Zo Thang zong akhua ah hongciah suk sukin Vasate akopkop a abuk azuan te hongmuh ciang alung hongleeng suk mahmah in, amah kia mah hong ciahsuk ngeungeu hi. A lungsim sungah thu tampi hongsuakin… Maanneu tawh a ki-it takpi ahihlam uh hong phawk sansan hi……. ‘aw… Maanneu, neekbang nekhawm ngam ning… haksatna ah hongngawh keining a cingam hilecin.. ut saming ei…’ ci-in a lungsim sungah amah bek Vakhu bangin hong thumthum hi. A hihhang lah khuapi sunga buhsih tawh akhangkhia khat Vaaimiim tawh vaakding cihpen hithei salo hi. ‘Kei hongitna tawh Vaimim nezo mah leh zong a gilpi in zo keileh.’ ci-in hong ngaihsunsun hi.

Zo Thang zong sang kikhakta ahih manin a Nute nasep, lokuan singpuak te honghuh in, khatvei leh Bawng hong cing zeel hi. Zo Thang pen a-tha lah hoih pilna lah nei ahih manin a khuapih nungakte in ngai thei mahmah uhi.  A hihhang Zo Thang in tuate pelh theihzahin pelh hi. Amau behsung nauzaw innluat a ahih mahbangin a U Mungpu te innkuan inntuan khin ahi hi. A naunu Niangno lah tan 9 kahpan ahih manin, a innkuan sung uhah naseem hong kicing zo nawnlo uhi. Tan 10 laihuanna te hong ki theih ciang Zo Thang leh Maanneu zong hong ong uhi.  Nikhat nitaak an neekkhit a Nu a Pa ten Zo Thang hongsam in…

“bangbang hileh… Thang aw … I innkuan sungzong inn-ngak ding nangawn omlo hanga, nakum zong cingta ahihciang… napu Khen tanu Cingleuh tawh kiteeng leucin cive ung e… nang bangci ngaihsut na leh..”

“hibel himah hiven… ahih hang ngahisun zo naikeng… I Bawng cingding cialin keimah lo vakuan ning ei… Pa”

ci-in hong dawnkik hi. Zomi ten Vaphual I bulphuh mah bangin ki-itna ah citak ihihna tezong Zo Thang in hong lakkhia in Maanneu husa mah hongngak tentan lai hi. A Nute zong mipil ahih mah bangin adeih nailo pi Zi neihsak tenten dingzong ngaihsun lo uh hi. Zo Thang in thu hong ngaihsunsun in…Maaneu .. thu adot laitak a… Maaneu ii acih ahi… ‘nangzong na Nu ten deihsak hongnei mah lodia…’ acih pen tu’n hong phawkkik sansan hi. Khuate hong mui diaidiai ta in Zo Thang te innkuan zong nitaak kikhop hong kipan uh hi. A hunbawl laitak uh.. khuasung tual ah mikhat hongawng tata in….

‘..Nangai vuo …zingciang Hausa zumah thu kikupna omding… Innkhat pan khatta peello zingciang nongpai nading uh hongki sam hi. A Pai lote …’

ci-in hong awng’ ciaiciai hi. Zingsang ciang…. Akte hongkhuang ta in… annsu gingte hong kiza ta hi. Nitaak khuate hongmui philhphelh ta in Zo Thang zong singtawn khat hongpua in lokuanna pan hongciah in athung ip sungah Vagik a mat khat hong pua hi.  Ann hong ne khawmin…

“Pa… Tuni Hausa ten banggen ahia…”

“…aw..Thang… Hausa ten i sangsia dingkhat ei leh ei in khasum piakkhat zongzo leng ci veh e…’

Zo Thang zong tua thu azaak lian leh nasep nei nailo  Cimnuai a Maanneu hongphawk lian hi. Maanneu kiang agen ding in vapai to in…. Maanneu zong Khuano a nasep ding angap loh hang Zo Thang te’ khua a nasep dingin hong khentat pah hi. Maanneu nu te’n zong atanu khasum sangding ahih manin hongphal hi.

Zo Thang in zong a Nu a Pa tekiang…

“Ciimnuai ka sangkah lai a hong huhden na hongpia den kacih Siama nu hi..” ci-in hong gen hi. A Nu ten zong Siama nu itbawl thei pahin… Siama nu kiang..

“Suun sang nacim ciang innah taangcim khawng honghawp to zel leteh maw Sianu..” ci-in Zomite’ ki-itna  hong lakkhia hi. Sianu zong ahawh nadang ding omtuanlo Zo Thang te inn mah ah hong tawlnga den hi. Zo Thang Nu pen ama nu mahbangin itbawl thei pah hi. Maanneu leh Zo Thang’ Nu nisim in naho limden uh hi.

“..ka .. Thang uhzong akumzong cingta lel a, innvai lovai a vaai hawm pihding, … a pu te’ tanu tawh kiteng leh kacih uhleh hong utlo hiveh aw, alawmnu dingin zong deih mahmah hiven…” acih leh Maaneu dahvat leh nuamvat hongthuah hi.

“ Aw himaw… Nu Zen… tualeh aman bangci daan a hongnial ahia…”

“Zi deih naikeng… ci hiven, lawmngaih dang hoh nei hiding hiam?.. lokuan hongtung lehzong nitaak alum pahpah hiveh aw…”

acih leh Maanneu alung hongnuam zawdeuh panin, hong nui hieuhiau hi. Maanneu niuhna pen Nu Zen in hongtel zo paklo hi. A kiho laitak uh …

‘Teng…Teng… Teng…’

ci-in sangdak hongging ta-in Sianu zong sanglam hong manawh leuleu hi. Asawtlo in nitak sangdak te hongging leuleu in bawnglong te hong ging ngeignai in, sianu Maanneu inzong Ciimnuai lam hong mawnawhto ta hi. Zo Thang zong lokuan hongciah in a Thaute hongsuah in Sakhi khat hongman hi.  A Nu in…

“Thang… Zingciang hongciah baih o…hi nasa mat tawh Sianu Maan ann-neek pih niai…” ci-in zaan hunte hong ihmu ta uh hi.

A zingciang Sianu tawh ann hong nekhawm in… Sianu in.. “tuni ka lungdami pen ni hi ei… hibang a ann-neekpih kangah cilna hi ei..” ci-in lungdam ko in, Zo Thang in khualu mual Mawngphung dong vakha to hi. Anihun agending bei theilo in lampi ah hongton khawm toto hi.

Maanneu inzong nule pa thumanna in a Nute’ deihsak gamdanga pa a lungsim omlo pi in lai khakkik zel pong hi. Ahihhang ama lungsim sungah… ‘ahih itheihngei loh khattawh kitengding, hau mahmah icihhang akum lah tamta, ki-itna omlo pi a koici omkhopding…tuatawh kiteng leng ann-neek tuidawn lungkham loding himah hi… ahihhang kakhan tawntung lungnuam ngeikei mawk leng bangcih ding” ci-in Manneu hong lungkham mahmah hi. Zomi te cihtakna ki-itna te-ah ciampeel lo-in minam dang mawkmawk tawh kiten sawmlo uhi.

Zo Thang zong sianu Saang hong pai nawnloh ciang… Maanneu bangci ahitam ci-in hong lung himawh mahmah hi. Maaneu Nute muhding lah dahbuang in Ciimnuai khuapi hongpai to ta hi. A inngei pan honggal etin, Maanneu innka a tu amuhciang amuktum tawh samin, athuteng hong kigen uh hi. Zo Thang zong alungkham mahmahin thu hong ngengen in Pasian lamah hong kipia semsem in khuasung khangno te pantahin aminam leh a pawlpi hongpuah to semsem hi. Khuasung khangno kitawng omleh lemhin, akhua puah mahmah hi.

Zo Thang zong kiginni(Saturday) in a logiakna pan hongciah zeelin a Sunday School naupangte thuhilh zel hi. Amah pen aminam a it mahmah pawl ahih manin anau pang te pen Pasian thubek hilo, minam itna ding thu khawng, ciamnuih khawngtawh zomto suak zel in thuhilh den hi. Nikhat a Sunday School naupang te thum  hong kahlo in, a cina hiam ci a akan kawikawi leh a Nu a Pa ten haksa sa in biakna dangah annvak’ tawh sang kikahsak ta cih azakciang alungtang hong na mahmah in, hong lungngai ngai hi… ‘..aw… leitungah ivaak zawhloh ding, I et zawh loh lohding nangawn ta neilai hita hanga…’ ci-in anaupang te biakna dang asuah pen na hongsa mahmah hi.  Bangcih leng lakik theiding, cih bebek hong ngaihsun hi.

Hunte hongpai toto in Maanneu nu te’n gamdang a pa leh Maanneu kitten ding hong sianggen ta hi. Maanneu zong alung hongkham semsem in, Zo Thang inlah bangmah kician a genna omlo ahih manin hongbuai mahmah ta hi. Bangbang hileh ci-in Maanneu zong khuavakma… a Nute’ thawhma in Zo Thang te khua ah hong paisuk vingveng hi. Zo Thang thudong ding a hong paisuk ahi hi. Zo Thang te’ inn hongtung masa in…

“…Nu Zen dammaw…. Bang nacici nai vua….”

“..E…Maan..sianu…ka Zo Thang uhlah logiak ven maw..”

“Aw… kimu nuam mah hiveng…” ci-in avengte naupang khattawh Zo Thang Lo-kuanna paidingin lolam hong mawnawh ta uhi.  Lo a tunciang Zo Thang mangsep na vom biatbuat in a kimuh uhciang agei a om naupang, a lovengte zong khualzo nawnlo in, anih in hongki kawicip vat uhi. Maaneu zong agending beitheilo liangin genpah buatbuat hi….

“..i maw… Thang ka Nu ten Japan paipa tawh honggawm sawm ta uh, kacih nading theilo a hongtai hing… nangma khentat bang ding hi…” hongci miau mawkta hi. Zo Thang zong acihna ding theilo in hong lungkham mahmah ta hi.

“Tua leh Maan nang khuapi sungah om hi a, kei kiangah om leicin Vaaimiim nezo dingmaw, nek lehdawn silh leh teen dingzong omlo a, kongit kongngaih zawh bel asawt lua hi. … bangmah neilo kahih mana hong gen ngamlo hing, neekbang nekhawm ding, haksatna thuak khawm ding nacih leh nangthu hi…. Maan..”

“ka-itloh pi mihau khattawh ka om khopsang… nangtawh om khawm a, thuak bangbang thuakkhawm a, bangmah ne takeileng nangmah tawh omkhawm nuama… hongtai hing…..”ci-in hongkap hi. Tuabang kamte Zo Thang in  azak ciang… nuamlua kisa in… a lungsim Vaan a laptoh hong bangin, hong awng veva hi. Ama otin kuampi khat hong thawn hi. Maanneu pummat phei in, hongkawi gawp hi. Alo khawhna apuan tunga Sanah bangte nangawn Maanneu tungah baang zahdong liangin hongkawi gawp hi… tuani pen Zo Thang ading leitungah alungnop penni hongsuak hi. Zo Thang zong a lokhawh ding phawk nawnlo-in, akiho dinguh hongbei thei nawnlo-in, a Kaithum huan nangawn kaangsak gawp hi. Hongkiho ho in khuate hongmui ding hita in, Vaan a Kha te hongtang ta in nai 9:00pm bang hong sat napi’n amau tegel lolai Khatang lak mahah hong kino no lai uh hi. Vantunglam ento in……

“Enve huah…. Maaneu.. Cingkhup leh Gambawm…”

ci-in Maanneu in a et laitak…Zo Thang in maanneu abiangpan hongtawp pheivat-in… hongkino no uhi. Lobbuk ah Zaangiak ding hong kipat uhleh aden ciang Zo Thang in khua hong phawkvat in…..

“…aw Maaneu eigeel hibang tawh hitheilo e, Pasian mai leh mite mai a kiteng leh kitenglo te ii thupha kibanglo ahi maw …Nu le Pa icih zong I leitung Pasian hilo maw…. I Nu le Pa te thupha lotawh kima vanglo ding….Nu le Pa te hehsak lo e, thupha nusia lo e, I Pasian leh I minam mindai sak lo e… innah ciahin Pasian maileh mite mai ah kiteenna ibawl loh hitheilo ding hi….”

hongci hi. Zo Thang ii azani a, a Kaithum huan kaanggawp mah nuikhawm leengleeng in ne hong neek khop khit uhciang inlam hongzuan uhi.  Maaneu zong innciah tosuak leh a Nu ten Japan pai pa tawh akiten sak ding lau in…

“… Kei ciahto leeng bangcih ding…ka Nu teen hongphal nawn kei leh”

“vaihawm hawm in thu ngenngen leng Pasian in hong guaksuak sak samdia….”

Maaneu Nute ngaihsutna pen leitung haksatna tawh atanu uh gamdangpai tetawh kiteng leh nuntaknuam ding ci a adeihsakna uh ahi hi. Khiallo mahhi. Maanneu zong laupipi in inn hongciah to hi. A lawmpa ding azing cianga hongtung ding acihpen…. Phone hongpai in….

“ …hello… Maanneu maw…. Japan pan na U Kap hi-ing ei…. Na Nu hongsap theidia..”

“…I maw nu Nuam hongciah ding mopawi bawlding kacih pen ka Pu ten kakha sum azah khat hong khan in kumkhat hong omlai maileng ci-ing ei….”

“..aw… kobel naki gingkhin hive ung.. nangcih bang hilo dia…. Kapno”

Maanneu zong aden ciang a Nu kiang dongpah saisai in… a Nu in athu teng a gen leh…. Nuamlua kisak hong diangvat dektak hi.

Zo Thang zong Maanneu Nute bangcih leng lungkim sak  theiding cih hongngaih sunpah hi. Sum lampan cileh lah haksa sa, kamsiam theilah ahih lohtawh hong lungkham peuhmah hi.

Thu hong ngenngenin Topa’ mah muanbel suanbel in hongnei hi. Nipini ta bang anntang zeelzeelin thu hong ngenden hi. Maanneu ataisuah dinglah lau in acih nading theilo a a omlaitek …. Akong ngei-ah Maaneu hongsuak sukin… maitai takin….

I maw gamdang a Pa tun hongciah paknawnlo ding, kumkhat omlai ding” ci-in, nuikhawm sa in honggen hi. Zo Thang zong nuamlua kisa acih nading theipaklo in akhitui bang hongluang liang hi. Anihun nuam lua kisa a Nute om pipi mah hong kikawi gawp dektak liang hi. Maaneu aciah toh ciang Zo Thang in khuakhung mualdong khato in, a Nute amai-et daan dinguh anih un hong kikum toto hi.

A zan thapai Zo Thang zong ihmu theilo liangin thu hong ngaih sunsun hi, a Lo kuanna asingpuak Keel ann puak na nangawn ah thu ngaihsunsun in khatvei bang hong tuk dek liang hi. Atawpna ah ngaihsutna hong ngahta in…. hongkipat sawm ta hi.

….. Zo Thang zong a lokuante hongkhiam in, Maaneu Nu’ te mai-et kawm in Ciimnuai ah vanzuak’ hongkipan ta hi. Maanneu tawh aki theingei nailo daanin a inn khawngah mehneng peuh hongzuak zeel hi. Maanneu zong Zo Thang a muhciang athei ngeilo daan mahin hong om bibu hi. Zo Thang in a Nu hopih pih in lungdam sak mahmah den hi. Khat veivei avan puakte mawkpiak zeel ahih manin Maaneu Nu inzong hongit bawl theita hi. Tuabangin hongki hawhzeelin Zo Thang in Maaneu’ Nu lungsim hongngah ta hi. Maanneu Nu bangin Maaneu tawh akithei ngeilo ding sa in….

“… Maanneu …. Khuakul khua pan a van hongzuak pa tepawl ai veh Pasal kician, tuate pawl tawh kiteng leucin hongvaak zo mahmah ding ai ve….”

Cihbangin Maaneu thu hilh zeelin Maaneu zong nuam mahmah napi lah nui ngamlo in a lu hong sin zeel hi. Asawtsawt ciang Maaneu Nu in Zo Thang pakta mahmah ahih mahbangin Zo Thang zong hunhoih hong ngah thei ding hita hi. Ciimnuai apai simin Maaneu te’ inn mahah hong hawh hamtang zeel hi. A Nu in Maaneu aphal theih theih nading in…..

“…. Nu Don… khat veivei lamdang kasak … mite bel a ki-it lopi khawng kiteng thei mate… leitung ah ki-itna sum le paai icih samhang  I it lohpi khat tawh khantawn omkhop dingbel ngaptuan  keng …. Nang bangci nasa a…. Nu Don….’

Maanneu pa bel zumkah den ahih manin kimuhna hong om thei ngei khollo hi. Maanneu nu zong a tanu gamdang paite tawh apiaksawm hongphawk vatin hongdawng kik thei paklo-in lah maan sa mahmah zeel hi. Amah leh amah zong apasal neih dinglai a thute hongphawk kik in, thu hong ngaih sunsun in, mihing pen ei ut thu ahihlohna, zi leh pasal icih pen eideih penzong deihloh pen hongsuak thei ahihna, deihloh penzong deihpen hongsuak thei ahihna te hong phawk sansan hi.

Zo Thang zong khat veivei thu hong ngaihsunin gamdang paite khat dem ek ding cihzong haksa hongsa theizeel ahih manin hunte hong sawtto semsem ta hi. Maaneu kampau sate angaihsut cianglah atha hongdim zeel, sum le paai lam a ngaihsut cianglah atha hongdah zeel hi. Ahih hang ki-itna mahin hongzo denzaw veve hi.

…… Hunte hongpai toto in phuitong te hongpaak ta hi. Etlawm mualkuam Zogam nuam akicih mah bangin Zogam mual kuam sungteng ah phuitong te hongpaak in lungdam bawl nai ahihna hongphawk sak mahmah ta hi. Mawtaw tawh kawl apai suk te bangin Thuam vum nuai pheiteng pan Phuitong paak lo in amawtaw tungah suangin Kawlpi atun suk uhciang Kawl lam a tenzong lungdambawl tungkuan ahihna hongphawk thei uh hi.

Zo Thang zong Maaneu a itna a Nu tungah hong theisak piañta hi. Maanneu inzong a it na honglak pianpian ta hi. Khat veivei Maaneu inzong Zo Thang aciahsuk ciang khuanawl mualdong hong khasuk thei ta hi.

Lungdam bawl te hongbei in kumthak hongtung ta hi. Maaneu lawmpa dingzong gamdang pan hong ciahding hita hi. Zo Thang a ding huntam hong omnawnlo ta hi. Asial khawi te hawlkawm zeelin mopawi bawl leng koipen ka ngo tam cihkhawng hong ngaihsun thei zel hi. Alawmte khawng thu hongdong thei zelin… Maanneu tawh kisai alungkaatna te hong kikum khawm zeel hi. ….alawm te’n…

“…..pasal bang lungkaat omlo e… hizah a nangaih…. Tenpih lel ding hi, nawhvai hawm kei lecin taan thei ding naimaw….. sumle pai sang ki-itna thupizaw hilo maw…leitungah anuamsa pen icihte neek banbang nekhawm a haksatna ah kingawtlo nuikhawm lengleng a buhciim tui nekhawm te hilel lomaw….. hau mahmah in a ihmu ngamlo, pil mahmah in azangtheilo…. sum haulua in damlo lel ……  hau mahmah napi innkluan sung kitawng den lungnuam ngeilo….. cihte khawng anuam tuan ding sa nahia….. eibang a ut napeuh paingam vakngam zong hauhna suahtakna khat mah hilel hilo maw…. Nawh vaihawm niei…”

ci-in Zo Thang hong hanthawn uh hi. Zo Thang zong a Nu le a Pa tawh thu hong kikum ta –in, Zo ngeina  tengmah hongzui in Maaneu dotding hongsawmta uhi. Zo Thang zong khatvei Ciimnuai hongpaito in… Maaneu tawh hongki mu hi… nitaak hongvak khawmin ….. khuanawl mual ah hong tukhawm uhi. Thu hong kikumkum in, la hongsa uh hi….

Vaana aksite sunin hongtangin

Zaanin ni hongtang zong

Ka nuntakna lungtang  akhawl matengin

Lailungah hongngilh ngeikei ning e…

Inn leh lo sumle paai bangmah neilozong,

Neekding bangmah neilo zong

Ngaih nangtawh omleng mun khempeuh nuam ee…

Keikiang pan paikhia nawn kenmaw ngaih maw Maanneu/U Thang

Cihbangin khatang lakah Zogam te laphuak/sa siampen Lengtong Pauno la hongsa kawmin hong lungleen huai mahmah hi.

Zo Thang pa’ te zong mo dong dingin hongkithawi ta in, abeh aphungteng hongkhawm ta uhi. Modong a apai leh Zo Thang inbel Maaneu nu azawh gawpsa ahihna tawh kizui in a Pa lah azin kaal tawh kituak in a Nu in lungkim takin hongphal ta hi.

Mopawi hongbawl in nopci takin biakinn sungah Pasian mai-ah pumkhat suahna hongnei uhi. Akua mapeuh nungak tangval te’n amaunih mopawi pen engthei mahmah uhi. Mopawi bawlzawh asawt lo-in lo maban zom dingin  Zo Thang te nupa Lo ah honggiak uhi.  A buuk sungah Sakhi vun peuh delhphahin hong om uhi. Nitak Kilong peuh tumin khatang nuai-ah La hongsa uhi. Lolak gamlak peen amau ading lasakna hongsuak in, singkung lopa tepen mipi hongsuak hi. Kilongte Taamngai te amau adingin Guitor hongsuak hi. Anihun alunguh nuam mahmah in, nui hieuhiau den uhi. Zo Thang zong Maaneu akhualna tawh a sum neihsunteng mah khawmin, Ciimnuai ah paito in Buhtang leh mehneng tengmah hong leizel hi. Zo Thang Lo hongtun ciang….

“..Maanneu! kong buhtang puak nahuan inla Beli mehding nabawl ve, mate….” ci-in hong vaikhak in ,aman alokhawhma hong zom hi. Maanneu zong annbeel thuktung ah asuan khitciang… amah bek buuk sungah tu nuamlo in a U Thang kiangah hongpai phei hi. A kiho uh nuamlua ahih manin a ann huan hong mangngilhta hi. Maaneu zong abuh huan hongphawk vatin… ava delh leh buh nanawi khinta hi.  Amehte hongmin  ciang a U Thang ann-ne dingin samin… ann hongthuk hi. A lungsim sungah laupian in… ‘ka U Thang in bang hongcih tammaw… buh nawilua ci-in hongheh tammaw..’ ci-in hongdah pian hi.

“U Thang I ann maw… I ki hoho kaal a nanawilua hiveen… nane theidia.. ihuankik dia…”

“Ann nawileh limzaw.. meh kician ineih lohtawh valhnopzaw hilo maw…”

cikawm in Zo Thang hongmaitai mahmah lel hi. Tuaciang Maanneu zong a omdaankhat hongnuam panin, akam honglim mahmah hi. A U Thgang in buh nawileh limzaw meh kician I neihloh tawh acih hi a, tu’n hullua  …. Bangcih ding’ ci-in alung hongkham leuleu hi. A nitaak annnek dinghun hongtun ciang….

‘I maw… U Thang ka ann huan nahul lua leleu veh e…’ acih leh Zo Thang inzong…“Buh hul eh gilkial hakzaw hilo maw…kialdo zaw…lim mahmah ei…ann huansiam kacih tuabang aive Nangtawh ka kiteen bel kei hampha saam ingei Maan”

ci-in lungnop nading kam vive tawh kidawng uhi.  Maanneu zong amah kia thu hong ngaih sun in….

“hibang lawmpa kaneih nuamtak ingei…. Gamdang paite khangtawh akiteng hileng … hibangin honglungduai zolo dinga… ann limlo ne zolo dinga.. . amau ading sumbek athupi hilel a….”

ci-in a lawmpa itna hongkhang semsem hi. Lai Siangtho sung… Itna in alungduai thei hi, a hehpih thei hi, na khempeuh a umthei hi…. (1 Korin 13:4-7) acih peen amau innkuan sungah hongtung taktak mawk hi. Amaute ki-itna pen ki-itna takpi ahihlam hongki phawk sansan uhi.

Zo Thang inzong….alungsim sungah… ‘ka khuapih te ateenpih hileng hibang  Lobuuk lehdih ah hong giak ngamtam maw… khuapi sungpan khangkhia in hibang ciang a kiniamkhiat zo Maanneu …’ ci-in a itna khang semsemin hong lungdam semsem  hi. Lungdamna ki-itna te hongki thukthukin innkuan nuammahmahte hong suak uhi.

Asawt lo-in Maaneu Pa Zangkong pai hongtung in, Maaneu pasal neih atheih ciang hongheh mahmah hi. Maanneu lawmpa dingtawh akiho sa tenguh, Maaneu lawmpa ding ii gamdang pan a a sum khak teng mahtawh van hongpua to ahi hi. Ahehna zong thukhat …. Asum zatsak teng akisuanna tawh ……

“Maaneu hibang lawmlawm a na pa mai nongzum sak uh, na Nu zong kei hongdong buang samlo a, hithei kei samkik ni….”

A Nubel acih nading theilo in suutpi gei-ah hong tucip hi. Atawpna ah a Pa hong hanhan ciang a Nu nangawnin sumlepai haksat hongphawk kikin gamdang a pa mahtawh hongdeihsak kik mawk hi. Maanneu leh gamdang a ompa kiteng lehbel amau innkuan ading zong a neek leh dawn anoptuam ding ahi hi. Amau zong abeh teng hong khawmin Maaneu sapkik ding hong sawm hi. Maaneu nute leh Zo Thang pate kam hong kileh leh in amau taciat itlua ciatmah in atawpna ah hong kitot lawh uhi. Zo Thang tepen Logiak bangmah theilo….. a nino niciang inn hongciah uhi.  Abehte khatin a Nute tuak akitot agen ciang…. Heh ding lamin ngaihsun lo-in…… Lai Siangtho hongsim in thu honggen uhi….. alup uhciang…

“Maaneu… I Nute tuak kitotna pen ei geel hangmah hi a, en thudang ngaihsun lo a… I lep kulding hi…. ngaihsun dih o!”

Maaneu zong hong ngaihsun kawmkawm in a Pa hehna pen koici dam theihding cih hong ngaihsun sun ta hi. Maaneu Pate’ kampau khauhlua ahih manin Zo Thang’ Nu te’nzong Maanneu enthei pha nawnlo uhi. Ahihhang Maanneu pen pilna nei lah hi, apasal a itna tawh a teek ten hopih takei leh a teekte mai-et in ama pianna Nu le Pa mah bangin itbawl tangtang hi. Atawptawpna ah Zo Thang Nu ten zong nuakzo tuanlo-in amau sungpana piangta bangmahin hongit thei Ta uhi. A innkuan sunguh hongnuammahmah ta in, Zo Thang leh Maanneu zong nipini biakinn ah naupangte Sunday School pantah in tualo te lokuan in kinung zuihin maivom mitmiat sa khawngin inn hongtung zeel uhi.  Ahih hang Maanneu Nu’ tetawh kiho theinailo uhi.

Akiten zawhuh zong hongsawt pianta in Maanneu in nau hongpaai ta hi.    Nitaak simin Zo Thangin Maaneu gil lawngkawm mahin thupha piaden in a Pate telkhialhnawn loh nading zong thungen den hi. Naunei Maanneu zong a innkuan in a lungnop theih nadingin hong hanciam uhi. ‘ki… ki… iik… iik’  akte hongkhuang ta-in annsuk gingte hong kiza ta hi.Maanneu zong mei hongtawh in.. annsu dingin hong kipan ta hi. Maanneu annsu dinga kipat Zo Thang in a muhciang…. Amah zong annsu thei lopi…..

“Maan…. Ken hongsu ningei… nang nahuai o!… inau gimlua inciei…”

“Su thei ding namaw U Thang… keiman su ning ee…” ci-in kilungkham pau tuak uhi.  A teek ten maitai man takei leh Maaneu zong mo ahihna tawh  ateekte aman maitai den ahih manin ateek tenzong hongit semsem hi.  Vaimiim mah huan in hong nekhawm liailiai in noptuak mahmah lel hi. Khristian innkuan icih pen aneih bangbang tawh alungkim thei mite ahi hi. LST sungah Kitawngtawng kawm-a sa meh lim pen nekna sangin ki-it diamdiam-a annteh meh nek hoihzaw hi. Paunak 15:17 naci hi. Khristian Innkuan icihte pen LST tawh anuntak kul ahih manin minam a it kul a, Leitung haksatna tuamtuam te hangtawh kitot kisel theihna te om tase mahleh Pasian thutawh a kilungkim sak thei, hehna aciamtehlo te ahi hi. I it takpi te innkuan sungah tuabangin kigamta thei, ki lungduai thei nahi gige hi.

Zo Thang zong a sunghte ettheihloh pen thukkik sawm hetlo-in asunghte mai-et ding hong kipan leuleu hi Efesa 5:28. Amah lian kingap nailo ahih manin nikhat lo vakuan in… Maai, Vaaimiim, Kawlmiim khawng alimci tata hongla in inn hongciah hi….. anitak ciang….

“Maan zingciang Ciimnuai iPa tekiang vahawhto inla…. Hiteng I Pate vapuak inla kateek Pa ii hongpuak sak hi…. ci-in aw….” Efesa 2:22

A Pate tuak uh kilem lopen lepsawm ta hi. Maanneu zong azingciang a Pate kiang vahawh to-in, a Pa tenbel nahopih khollo uh hi.

“nu hi Maaite…. Ka teeknu hongpuak sak hi ei….” ci-in maitai takin hongpia hi. A nu in amuh ciang aheh suak mahmah in ‘nang Nule Pa maizumsak nang ading akigen hiven, nasem lo a maanneek lel mahding hive cin, tun hibang a lokuan nathei hia’ cinuam giugiau hi. A Nu ten ana hopih loh hang aman hopih seuseu in nuihmai mahmah lel hi. Nitaak lam hongtun ciang Maanneu zong a inn a anusiat lai a niik ngallang khat leh anaupa pheituam ngen in, Khaukul khua-ah hongciah suk leuleu hi.  Inn a tunciang ateek Nu niik leh pheituam pia in….

“I maw… Nu tuni ciimnuai pan a ka Nu in hih nateeknu kapiak dingdang theikeng hih niik ngalleng taleh napuak sak ve…hongci…”

ci-in a teek Nu pia hi. A teek Nu zong lamdang sabuang, umbuang umlo buangin hong lungdam veve hi.

Meisak a tu a teekpa kiangzong…. “ I maw Pa ka Pa  in hih na teekpa in lolam khawngah azat theihleh hih napiak sakve ’ ci-in pia hi. A teekpa zong apau ding theipak lo-in…. ‘abang’ cikawmin inndei sung hongzuan hi.  A lungsim sung uhah lungdam mahmah in kam kipauna te kimai sak ding hong ngaihsun ta uh hi.

A Nu le Pa tetuak uh kilemlo alemlem uh ahi hi.  Tuabang in hihzelzel in atawpna ah, a Pate tuak uh hong kilem kik theita uh hi. Amau siamna tawh Nule Pa thupha nusia lianga inntuan lah kullo, sungh le pu tawh lah kisia lo in nuamtakin tu le ta hongnei ta uh hi.

Zo Thang’ Pa bang Ciimnuai vahawh toleh Maaneu Pate bangin Zo Zu beelpi nalup thei zel uhi. A Nute tuak uhzong Tuibbuk neng hongkikhak zeelzeel in anungthu te uh leisungah hongphumcip uh in Khristian Innkuan ahihna uh hong kilang sak hi.

Tuateng aman ciang Zo Thang hong kipan in Zomi leh naupang te aveina tawh LAAIZOM innpi khat lamding hong ngaihsun ta hi. Tua a dingin Fund(sum) zonna kipat nading in Khuado Innpi ah Zomi lasa siamte la sasak in Zominam avei leh sum le paai apianuam te’ ading huhna piaktheihna pawikhat hongbawl ta hi.

Tua munah Laphuak/sa Lengtong Pauno, Lia Zaam Cing, Taang Lam Cin cihbang lasa siam tuamtuam te kihel in lasak pawi nopci takin hongbawl hi.  Huhna apia nuam zong tam mahmah in a munmun panzong sum kipia ziahziah hi. Tua sum tengtawh LAAIZOM INNPI  ci-in Ciimnuai khuapi laizang ah inngolpi dawlpi 3 khat honglam ta hi. Gam leh minam itna tawh tua innpi ading ahuh nuam mi hong tam semsem in amah leh amah in innpi hong nungta/ding thei ta hi. Zo Thang leh Maaneu zong a tate uh Zo Khai zong tua innpi sungah President semin adang te zong Siavuanpi, Lambu Lai Siangtho Siapi cihbangin nasep hoih vive hongngah uhi. Pasian a it innkuan, minam a it innkuan sungpan khangkiha ahih manun amau zong Pasian zahtakin minam ading ahih theih zahinma hongpang ciat uh hi.

Zo Thang leh Maaneu zong Ciimnuai khuapi pan Khaukul khua lamah  mawtaw tawh hongciah sukin, a kingaihlai thute leh hiciang atun theihna aminamte a etna thute uh hong kikum toto uhi. Mawtaw tungah ZOGAM HONG PAAL DING cihla hong kihongin a Nupa un nuihmai hieuhiau kawmin hong ihmu uhi.

Job 14:1-2 sungah mihingte nuntakna pen paakpalh bangin khangin keupak uh a, niliim bangin pai hanhan in mangthang uh hi.naci hi, Tua mahbangin leitung nuntak tomno sung Lai Siangtho tawh nungta thei a Khristian Innkuan sunga nungta theite in mihampha pente ahi uhi.

Related Posts with Thumbnails

Speak Your Mind

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!

You must be logged in to post a comment.